عبد الحسين خان ملك المؤرخين ( لسان السلطنه )

966

مرآت الوقايع مظفرى ( فارسى )

ايران را متصرف شده و زيان بسيار به ايرانىها وارد آوردند . از طرف عشاير ايرانى هم به مدافعه هجوم نموده مقدارى از طرفين مقتول و مجروح شدند . از اسلامبول امر شد كه محمد پاشاى معروف به داغستانى با مقدار كافى از عسكر و آلات حرب حركت نمود . مىگويند از اسلامبول و نقاط ديگر هم جمعى كثير با استعداد فوق العاده حركت كرده‌اند . نيز شهرت دارد دولت ايران هم تهيهء بسيار منظمى ديده با استعداد كامل به سردارى يكى از شاهنشاه‌زادگان عظام تشريف فرماى حدود خواهند شد . نيز معروف است كه عدهء كثيرى از طرفين در وزند كه محل متنازع فيه است و از طرف ايران نزديك به ساوجبلاغ و از طرف عثمانى به سليمانيه و موصل نزديك است جمعيت نموده و موجودند و معلوم نيست چه بشود . هرچه شد بعد اطلاع مىدهم . خداوند عاقبت اين كار را ختم به خير فرمايد و دول اسلام را از كيد و مكر دول نصارى محفوظ بدارد . طهران در عشر دوم ربيع الثانى ، عزيز خان قجر كه رؤساى قاجاريه است براى گرفتن مواجب به خانهء مجد الدوله ايلخانى قاجار رفت . بعد از مدتى كه مواجبش طول كشيده بود ، قريب سى تومان قسمت او شد و او را هم خود مجد الدوله پيش قرض داده بود برداشت ، دينارى به عزيز خان عايد نشده . بيچاره بناى لنده را گذاشت . تمجيد الدوله پسر مجد الدوله فحش به او داد . بنا به سابقهء عداوت ، عزيز خان فحش را رد كرد . حكم داد او را گرفته حبس نمايند . عزيز خان چاقو كشيده به شكم خود زد و قدرى به شكنبه‌اش فرو رفت . او را نزد يك طبيب بردند . مىگويد خطر دارد . طهران در عشر دوم ربيع الثانى ، اتابيك عظام الممالك را پيش آقا سيد محمد مجتهد فرستاد كه بعضى حرف‌ها به شما نسبت مىدهند كه دربارهء دولت مىگوييد . البته دروغ است . مطلب شما چيست ؟ بگوييد . آقا سيد محمد گفت حرف‌هاى ما زياد است . چرا بايد ماليات گرفته شود و در موقع خرج نشود . سرحدات خواب ، داخله مغشوش ، نوكر و سرباز بىمواجب ، تمام دول ترقى كرده‌اند و ما عقب رفته‌ايم . چند روز قبل يك نفر